Licht

De beroemde Italiaanse regisseur Federico Fellini filmde het liefst in de studio. Toen hem ooit in een interview werd gevraagd naar het waarom, antwoordde hij: 'Ik kan buiten niet vragen of de zon een eindje naar links kan.’ Voor film is licht en belichting essentieel, maar ook in presentaties kan licht een belangrijke rol spelen.
Je weet al dat licht noodzakelijk is voor het onderscheiden van kleuren. Maar je kunt nog meer doen met licht.

Licht gebruiken in de winkel
De sfeer in de winkel bepaal je grotendeels door toepassing van kunstlicht. Zonlicht is weliswaar natuurlijker licht, maar het is niet constant. De zon draait ten opzichte van de winkel. En bovendien is er de ene dag meer bewolking dan de andere. Met licht maak je artikelen zichtbaar en met behulp van gericht licht, de zogenaamde accentverlichting, kan de attentiewaarde van bepaalde artikelen worden verhoogd. Door met licht en schaduw- plekken te werken kun je de klant de winkel in leiden. Bij een goede winkelpresentatie zijn inrichting en verlichting
op elkaar afgestemd.

De binnenverlichting kan globaal worden ingedeeld in drie soorten:
•	Basisverlichting: heeft een algemeen karakter en zorgt voor een gelijkmatige verlichting van de winkelruimte. Meestal is deze aan het plafond bevestigd. TL-verlichting wordt het meest gebruikt.
•	Accentverlichting: wordt gebruikt voor het aanlichten van objecten zoals een bloemenhoek, aardewerkgroepen
of displays. Het vestigt de aandacht van de consument op een artikel of een groep. Hiervoor kunnen ver- schillende lichttypen worden gebruikt:
–   Gericht licht wordt gestuurd, maar heeft geen sterke afbakening. Een voordeel hiervan is dat er geen abrupte overgangen ontstaan tussen lichte en donkere plekken.
–   Gebundeld licht wordt gebruikt bij artikelen waarop men nadrukkelijk de aandacht wil vestigen. Het licht straalt in een begrensde bundel op het object. Vaak wordt hier een kopspiegellamp voor gebruikt.
•	Etalageverlichting: de eerste indruk die potentiële klanten van een winkel krijgen, is de etalage. De verlichting moet passen bij de sfeer en het imago van de winkel. In de etalage dient het niveau wat hoger te liggen. Hierdoor wordt het spiegeleffect verminderd.

Licht in presentaties
Als je licht gaat gebruiken in een presentatie, zijn er diverse zaken waar je op moet letten.
•	Zoals je misschien weet, heeft elk soort verlichting een bepaalde uitstraling. Zorg dat die past bij je winkel. Als slager zou je bijvoorbeeld kiezen voor een heldere koele kleur tl-verlichting. In een kledingzaak werken lampen die een warme kleur uitstralen beter. Voor een bloemenzaak is het moeilijk een algemeen advies
te geven. Koel licht wijst op goede zorg voor de bloemen, warm licht geeft een meer huiselijke sfeer.
•	Besteed zorg aan de verlichting en kies niet voor de gemakkelijkste oplossing. Het resultaat is anders vaak een 'dertien-in-een-dozijn’-opstelling. Originaliteit in je verlichting geeft een indruk van je creativiteit. Speel met  de  hoeveelheid  licht,  overvloedig  of  juist  spaarzaam,  en  laat  het  van  onverwachte  kanten  komen. Voorbeelden zijn voetlicht waarbij het licht van onder naar boven schijnt of tegenlicht waarbij de lamp het artikel van de achterkant belicht.
•	Zorg dat je verlichting niet hinderlijk is voor de klanten. Niets is zo vervelend als fel licht in je gezicht of een knipperende tl-buis.
•	Zorg dat je de verlichting eenvoudig kunt veranderen. Een railsysteem waarop je spotjes kunt verplaatsen,
is erg gemakkelijk.

Figuur 3-16: Railsysteem met kopspiegellampen

Energieverbruik en kosten
Het energieverbruik van de verlichting hangt af van het elektrisch vermogen van de installatie en het aantal branduren. Hoe meer je deze kunt beperken, hoe sterker het energieverbruik daalt. Dat betekent minder kosten. Het verlichtingsniveau moet daarom niet hoger zijn dan noodzakelijk is. Gebruik energiezuinige lampen en efficiënte armaturen. Schakelklokjes en schemerschakelaars zorgen ervoor dat verlichting tijdig uitschakelt en overbodige branduren worden voorkomen.

Armaturen
Een goed armatuur is meer dan de 'houder’ van een lamp. Een mooi armatuur voegt iets toe aan de winkelin- richting wat een kaal peertje of tl-montagebalk niet doet. Mooie armaturen zijn in diverse stijlen en prijsklassen verkrijgbaar. Bovendien, een goed armatuur richt het lamplicht op de juiste plaats en voorkomt verblinding. Zo bundelt een reflector het licht voor accentverlichting (spots) of spreidt het juist over de ruimte ten behoeve van
de basisverlichting (tl-buizen).

Figuur 3-17:

Figuur 3-18: Schema lamptype

Verschillende typen lampen
De meest gangbare lamp voor spots is:

•	Kopspiegellamp: wordt zo genoemd, omdat de kop van binnen spiegelend is voor de gloeidraad. Daardoor worden de lichtstralen naar achteren gekaatst, dus in de verkeerde richting. Vanwege deze eigenschap moet zo’n lamp altijd in een armatuur worden gedraaid waar een reflector in zit. De reflector vangt de licht- stralen op en reflecteert ze weer naar voren.
•	Spiegelreflectorlamp: lamp van dun glas die van binnen aan de achterkant spiegelend is, dus achter de gloeidraad. Om te voorkomen dat je die felle gloeidraad ziet en om een gelijkmatige lichtbundel te krijgen,
is de voorkant van het glas mat gemaakt. Dit type lamp is in diverse bundelbreedten verkrijgbaar. Doordat
er in elke lamp al een reflector is ingebouwd, kun je volstaan met armaturen zonder reflector.
•	Persglaslamp: spiegelreflectorlamp met als extra voordelen: is gemaakt van dik, hard glas en daardoor erg sterk. Heeft bovendien een langere levensduur.
•	Halogeenlamp: geeft bijzonder helder, wit licht. Zeer geschikt voor accentverlichting. Omdat halogeenspots op lage voltage branden, is er een transformator nodig die 220 volt omzet naar lage voltage.
•	TL-buis: minder geschikt voor etalagegebruik. Het geeft geen dieptewerking. TL laat de vorm en de opper- vlaktestructuur van de artikelen minder goed uitkomen. Je kunt tl niet op bepaalde artikelen richten.

Wanneer verlichting?
In het dagelijks leven ben je zuinig met energie en heb je een lamp alleen aan als je zonder niet kunt zien. Maar in een winkel gelden andere 'wetten’. De verlichting is niet alleen bedoeld om beter te kunnen zien, maar ook om op te vallen. Een goed verlichte etalage heeft stopkracht. Mensen zullen er minder snel aan voorbij lopen dan ze bij een niet- of slecht verlichte etalage doen.

Daarom moet er in ieder geval verlichting in de etalage zijn:
•	vanaf de schemering tot ‘s avonds laat;
•	overdag bij somber weer;
•	overdag in diepe portieken of onder zonneschermen;
•	overdag bij helder weer, als er sprake is van hinderlijke schittering of spiegeling van ruiten.